Wezwanie do stawienia się w areszcie śledczym nie zawsze oznacza, że karę trzeba zacząć odbywać w wyznaczonym terminie. Odroczenie wykonania kary pozwala przesunąć termin jej rozpoczęcia, a przerwa w odbywaniu kary – czasowo opuścić zakład karny w trakcie jej wykonywania. Obie instytucje reguluje Kodeks karny wykonawczy (art. 150–153), ale decydują o nich różne sądy. Sprawdź, kiedy sąd musi przychylić się do wniosku, kiedy zależy to od jego uznania i jak przygotować wniosek o odroczenie wykonania kary.
Odroczenie wykonania kary a przerwa w odbywaniu kary – różnice
| Cecha | Odroczenie | Przerwa |
|---|---|---|
| Kiedy | przed rozpoczęciem odbywania kary | w trakcie odbywania kary |
| Kto decyduje | sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji | sąd penitencjarny, w którego okręgu przebywa skazany |
| Podstawa | art. 150 i 151 k.k.w. | art. 153 k.k.w. |
| Na jak długo | do ustania choroby albo łącznie do roku (do 3 lat po urodzeniu dziecka) | do ustania choroby albo w granicach okresów przewidzianych dla odroczenia |
Kiedy sąd musi odroczyć wykonanie kary
Sąd odracza wykonanie kary pozbawienia wolności obowiązkowo, gdy skazany choruje psychicznie albo cierpi na inną ciężką chorobę, która uniemożliwia odbywanie kary – do czasu ustania tej przeszkody (art. 150 § 1 k.k.w.). Za ciężką chorobę przepisy uznają stan, w którym umieszczenie w zakładzie karnym może zagrażać życiu skazanego lub spowodować poważne niebezpieczeństwo dla jego zdrowia.

Sama diagnoza nie wystarczy – sąd ocenia, czy choroba rzeczywiście wyklucza pobyt w zakładzie karnym, zwykle na podstawie dokumentacji medycznej i opinii biegłego. Jak wygląda to w przypadku zaburzeń psychicznych, opisujemy w artykule o tym, czy chory na depresję może iść do więzienia.
Kiedy sąd może odroczyć wykonanie kary
Odroczenie fakultatywne zależy od oceny sądu (art. 151 k.k.w.). Sąd może odroczyć wykonanie kary:
- na okres do roku – jeśli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla skazanego lub jego rodziny,
- na okres do 3 lat po urodzeniu dziecka – wobec kobiety w ciąży oraz osoby samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem,
- gdy kara nie przekracza roku, a zakłady karne i areszty w skali kraju są przepełnione – z wyłączeniem m.in. sprawców przestępstw z użyciem przemocy i recydywistów.
„Zbyt ciężkie skutki” to więcej niż zwykła dolegliwość kary – każde osadzenie jest trudne dla rodziny. We wniosku trzeba wykazać sytuację wyjątkową, na przykład konieczność opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny, gdy nikt inny nie może jej przejąć, albo utratę jedynego źródła utrzymania bliskich. Odroczenia można udzielić kilka razy, ale łączny okres nie może przekroczyć ustawowego limitu, liczonego od dnia wydania pierwszego postanowienia. Sąd może przy tym zobowiązać skazanego m.in. do podjęcia starań o znalezienie pracy, zgłaszania się do wskazanej jednostki Policji lub podjęcia leczenia.
Przerwa w odbywaniu kary – kiedy można ją uzyskać
Sąd penitencjarny musi udzielić przerwy w wykonaniu kary w razie choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby skazanego – do czasu ustania przeszkody. Może jej udzielić także z ważnych względów rodzinnych lub osobistych (art. 153 § 1 i 2 k.k.w.). Wniosek może złożyć skazany, jego obrońca, a także dyrektor zakładu karnego.
Kolejnej przerwy nie można udzielić przed upływem roku od dnia ukończenia poprzedniej przerwy i powrotu do zakładu karnego, chyba że chodzi o chorobę psychiczną lub inną ciężką chorobę skazanego albo inny wypadek losowy. Jeśli prokurator sprzeciwi się udzieleniu przerwy, postanowienie staje się wykonalne dopiero po uprawomocnieniu. Gdy przerwa trwała co najmniej rok, a skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary, sąd może go warunkowo przedterminowo zwolnić bez czekania na odbycie połowy kary (art. 155 k.k.w.) – nie dotyczy to jednak kary lub sumy kar przekraczającej 3 lata.
Jak przygotować wniosek o odroczenie wykonania kary
- Skieruj wniosek do właściwego sądu: o odroczeniu decyduje sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji, a o przerwie – sąd penitencjarny.
- Wskaż podstawę – czy chodzi o ciężką chorobę (odroczenie obowiązkowe), czy o zbyt ciężkie skutki dla rodziny, ciążę albo samotną opiekę nad dzieckiem.
- Opisz konkretne fakty – kto pozostaje na utrzymaniu skazanego lub wymaga jego opieki, co się stanie po jego osadzeniu, dlaczego nie ma innego rozwiązania i na jak długo potrzebne jest odroczenie.
- Dołącz dokumenty – dokumentację medyczną i zaświadczenia lekarskie, zaświadczenia o zatrudnieniu i dochodach, akty urodzenia dzieci, dokumenty potwierdzające chorobę lub niepełnosprawność osoby, którą skazany się opiekuje.
- Wnieś również o wstrzymanie wykonania kary do czasu rozpoznania wniosku.
W posiedzeniu w sprawie odroczenia lub przerwy mają prawo wziąć udział prokurator, skazany i jego obrońca. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 153b k.k.w.).

Czy złożenie wniosku wstrzymuje wykonanie kary?
Nie. Złożenie wniosku w postępowaniu wykonawczym nie wstrzymuje wykonania wyroku, chyba że sąd w szczególnie uzasadnionym wypadku postanowi inaczej (art. 9 § 4 k.k.w.). Jeśli sąd nie wstrzyma wykonania kary, a skazany nie stawi się na wezwanie, sąd poleca jego zatrzymanie i doprowadzenie do aresztu śledczego, a kosztami obciąża skazanego. Dlatego wniosek warto złożyć od razu po otrzymaniu wezwania – wraz z załącznikami i wnioskiem o wstrzymanie wykonania kary.
Przy karze do roku i 6 miesięcy zamiast odroczenia można rozważyć dozór elektroniczny. W wyborze najkorzystniejszego rozwiązania i przygotowaniu pism pomaga adwokat w postępowaniu wykonawczym.
Odroczenie wykonania kary – najczęstsze pytania
Odroczenie fakultatywne może być udzielone kilkakrotnie, ale łączny okres nie może przekroczyć roku, a w przypadku kobiety w ciąży lub osoby samotnie opiekującej się dzieckiem – 3 lat po urodzeniu dziecka. Okres liczy się od dnia wydania pierwszego postanowienia (art. 151 § 3 k.k.w.). Odroczenie z powodu ciężkiej choroby trwa do czasu ustania przeszkody.
Recydywa nie wyklucza odroczenia z powodu choroby (art. 150 k.k.w.) ani z powodu zbyt ciężkich skutków dla skazanego lub jego rodziny (art. 151 § 1 k.k.w.). Nie przysługuje natomiast odroczenie z powodu przepełnienia zakładów karnych – sąd nie udziela go m.in. skazanym w warunkach art. 64 § 1 lub 2, art. 64a lub art. 65 k.k. (art. 151 § 2 k.k.w.).
Tak. Sąd może odwołać odroczenie, gdy ustała jego przyczyna, gdy skazany nie korzysta z odroczenia w celu, w jakim zostało udzielone, rażąco narusza porządek prawny albo nie wykonuje nałożonych obowiązków, na przykład zgłaszania się do jednostki Policji (art. 156 § 1 k.k.w.). Skazany musi wtedy stawić się do odbycia kary.
Tak. Na postanowienie w przedmiocie odroczenia lub przerwy przysługuje zażalenie (art. 153b § 2 k.k.w.). Złożenie zażalenia nie wstrzymuje jednak samo z siebie wykonania kary, dlatego warto jednocześnie wnieść o jej wstrzymanie.
Potrzebujesz pomocy w podobnej sprawie?
Każda sprawa jest inna, a pierwsze decyzje potrafią zaważyć na jej wyniku. Jeśli mierzysz się z podobnym problemem, skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Szymkowiak — przeanalizujemy Twoją sytuację i podpowiemy, co dalej. Zadzwoń lub napisz, a odezwiemy się możliwie szybko.